Heb je een klacht? Wacht niet te lang!

Duco Van Praag

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 4 april 2023 (WR 2023, 140, met m.n. T.E.E. van der Kamp en ECLI:NL:GHARL:2023:2890)

Een advocatenkantoor huurt een kantoorruimte. Bijna 15 jaar later klaagt de huurder erover dat de gehuurde ruimte veel kleiner is dan in de huurovereenkomst staat. Het hof vindt dat de huurder hierover te laat klaagt en wijst de vordering tot terugbetaling van een deel van de huur af.

Casus

Tussen een huurder (een advocatenkantoor) en een verhuurder (een professionele partij) is in 2003 een huurovereenkomst voor kantoorruimte tot stand gekomen. Hierin is geschreven dat het gehuurde circa 1.025 m2 groot is. Verder is een aanvangshuurprijs van ruim € 128.000,- overeengekomen. De verhuurder heeft het gehuurde in 2008 verkocht aan een nieuwe partij die de huurovereenkomst met de huurder heeft voortgezet. Met ingang van 1 januari 2015 hebben partijen afgesproken dat de huur met 5 jaar zal worden verlengd tegen een huurprijs van opnieuw ruim € 128.000,- per jaar. In maart 2018 meldt de huurder dat zij met de verhuurder in gesprek wil over het aflopen van de huurovereenkomst eind 2019. Hierbij bericht hij tevens dat hij heeft vastgesteld dat het gehuurde feitelijk veel kleiner is dan de in de huurovereenkomst afgesproken 1.025 m2, namelijk ongeveer 831 m2. De huurder verlangt daarom terugbetaling van de al die jaren teveel betaalde huur en servicekosten. De verhuurder is daartoe niet bereid en daarom start de huurder bij de kantonrechter een procedure. De kantonrechter wijst de vorderingen af en hiervan gaat de huurder bij het gerechtshof in hoger beroep.

Gerechtshof

Het gerechtshof buigt zich eerst over het verweer van de verhuurder dat de huurder veel te laat over het aantal vierkante meters heeft “geklaagd”. De verhuurder doet daarbij een beroep op artikel 6:89 van het Burgerlijk Wetboek waarin is bepaald dat een schuldeiser (in dit geval de huurder) geen beroep meer kan doen op gebrek in de prestatie indien hij niet binnen bekwame tijd nadat hij het gebrek heeft ontdekt of redelijkerwijze had moeten ontdekken bij de schuldenaar (in dit geval de verhuurder) heeft geprotesteerd. In het arrest van 8 oktober 2010 (ECLI:NL:HR:2010:BM9615) heeft de Hoge Raad overwogen dat bij de beantwoording van de vraag of tijdig is geprotesteerd op voet van dit artikel gelet moet worden op alle omstandigheden van het geval. Daaronder vallen het nadeel voor de verhuurder als gevolg van het tijdsverloop tot het protest tegen de afwijking, de waarneembaarheid van de afwijking, de deskundigheid van beide partijen, de aanwezige juridische kennis en de behoefte aan voorafgaand deskundig advies, een en ander aldus de Hoge Raad. Verder doet het hof een beroep op het arrest van de Hoge Raad van 7 juli 2017 (ECLI:NL:HR:2017:1270) waarin is bepaald dat artikel 6:89 BW waar het gaat om gebreken in het gehuurde ook van toepassing is op duurovereenkomsten, zoals huurovereenkomsten.

Net als de kantonrechter eerder, stelt het gerechtshof aan de hand van de in deze zaak van toepassing zijnde omstandigheden vast dat de huurder te laat heeft geklaagd. Het hof overweegt daarbij dat het verschil tussen het aantal in de huurovereenkomst weergegeven vierkante meters en het aantal dat daadwerkelijk in gebruik is fors is, namelijk bijna 20%. Het hof meent dat dit een zodanig grote afwijking is dat de huurder dit bij aanvang van de huurovereenkomst “redelijkerwijs” had moeten ontdekken. Hierbij neemt het hof ook in overweging dat de huurder juridische diensten verleent op het gebied van vastgoedtransacties en zelf dus deskundigheid op dit terrein heeft. Verder stelt het hof vast dat omtrent het aantal vierkante meters van de zijde van de verhuurder geen garantie is verleend. De Huurder had al met al kort na de aanvang van de huurovereenkomst moeten klagen en nu hij dat niet heeft gedaan heeft hij zijn recht daarop op grond van artikel 6:89 BW verspeeld.

Verder behandelt het hof nog enkele andere verweren van de huurder. Volgens het hof heeft de huurder zijn beroep op dwaling te laat gedaan. Verder concludeert het hof dat – anders dan de huurder stelde – partijen een totaalhuurprijs zijn overeengekomen en geen huurprijs per vierkante meter. Het hof verwijst uiteindelijk alle door de huurder ingestelde grieven van de hand en laat het eerder door de kantonrechter gewezen vonnis in stand.

Commentaar

Centraal in dit arrest staat de toepassing van artikel 6:89 van het Burgerlijk Wetboek. Dit artikel luidt als volgt:

“De schuldeiser kan op een gebrek in de prestatie geen beroep meer doen, indien hij niet binnen bekwame tijd nadat hij het gebrek heeft ontdekt of redelijkerwijs had moeten ontdekken, bij de schuldeiserter zake heeft geprotesteerd.”

Het hof heeft aan de hand van het hiervoor genoemde arrest van de Hoge Raad van 8 oktober 2010 vastgesteld dat de huurder te laat heeft geklaagd. De afwijking tussen enerzijds wat in de huurovereenkomst over het aantal vierkante meter is bepaald en anderzijds welke in de praktijk in gebruik is gegeven, is zodanig fors dat de huurder in alle redelijkheid kort na de aanvang van de huurovereenkomst had moeten ontdekken. De verhuurder geeft daarbij als rekenvoorbeeld dat het gehuurde feitelijk 200 m2 kleiner is wat 10 kamers van 20 m2 betekent. Dat is inderdaad nogal een verschil. Het hof heeft ook waarde gehecht aan het feit dat de huurder zelf als advocatenkantoor gespecialiseerd is in vastgoedrecht en hem wat dit betreft temeer kan worden verweten dat hij niet al in 2003 is gaan klagen. Gelet op de lange duur tussen enerzijds de aanvang van de huurovereenkomst en anderzijds het moment dat de huurder is gaan klagen valt de uitkomst van de procedure naar mijn mening zonder meer te billijken.

In het recht wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds overeenkomsten die alleen op een bepaald moment werking hebben en anderzijds duurovereenkomsten, die dus voor een langere periode tussen partijen gelden. Van de eerste overeenkomst is de koopovereenkomst een goed voorbeeld. Het verplicht de koper op een specifiek moment te betalen en de verkoper dan te leveren. Van een duurovereenkomst is een huurovereenkomst een goed voorbeeld. Partijen gaan dan immers voor een langere tijd afspraken aan. In het verleden heeft er discussie bestaan over de vraag of artikel 6:89 BW ook geldt voor duurovereenkomsten en dan in het bijzonder wat betreft de verplichting van een verhuurder gebreken op te heffen. De Hoge Raad heeft bij arrest van 7 juli 2017 (ECLI:NL:HR:2017:1270) bepaalt dat artikel 6:89 ook van toepassing is op duurovereenkomsten. In de literatuur wordt wel verdedigd dat dit artikel zich niet goed lijkt te lenen voor huurovereenkomsten. Als voorbeeld wordt genoemd dat als de huurder in een laat stadium meldt dat er sprake is van een gebrek, daaraan moeilijk het gevolg worden verbonden dat als een huurder niet binnen een bekwame tijd klaagt, hij zijn recht op herstel kwijtraakt. De verplichting voor een verhuurder om gebreken te herstellen is namelijk een doorlopende verplichting.

Wat opvalt aan de uitspraak is dat het hof en mogelijk ook de partijen het feit dat minder vierkante meter ter beschikking zijn gesteld als een gebrek in de zin van artikel 7:204 lid 2 BW aanmerkt. In dat artikel is bepaald dat een gebrek een staat of eigenschap van de zaak of een andere niet aan de huurder toe te rekenen omstandigheid is waardoor de zaak aan de huurder niet het genot kan verschaffen dat een huurder bij het aangaan van de overeenkomst mag verwachten. Ik vraag me af of in deze discussie niet beter de vraag kan worden gesteld of de verhuurder in strijd handelt met artikel 7:203 BW. In dat artikel is bepaald dat de verhuurder verplicht is de zaak die hij verhuurt aan de huurder ter beschikking te stellen en te laten voor zo ver dat voor het overeengekomen gebruik noodzakelijk is. Dit artikel gaat dus in eerste instantie over de vraag wat het voorwerp van de verhuur is. Bij de beoordeling van de vraag of de verhuurder bij aanvang van de huurovereenkomst minder vierkante meters ter beschikking stelt dan in de huurovereenkomst toegezegd, kan artikel 6:89 BW naar mijn mening zonder de hiervoor genoemde bezwaren worden toegepast.

Hoe dan ook, wacht als de huurder niet te lang met klagen als je meent dat de verhuurder zijn verplichtingen niet nakomt.