Opzegging 230a-bedrijfsruimte en stilzwijgende verlenging
Duco van Praag
Rechtbank Rotterdam, sector kanton, 21 december 2022, ECLI:NL:RBROT:2022:11214, WR 2023, 80 m.n.t. M.E. Voorrips.
Deze zaak gaat over een bedrijfsruimte in de zin van artikel 7:230a BW. De verhuurder zegt de huurovereenkomst op, maar wacht met het afdwingen van de ontruiming. De rechter oordeelt dat de overeenkomst stilzwijgend is verlengd op grond van art. 7:230 BW.
Casus
Tussen een huurder en een verhuurder bestaat sinds 1 oktober 2017 een huurovereenkomst. Partijen zijn het met elkaar eens dat dit een huurovereenkomst is als bedoeld in artikel 7:230a BW. De huurovereenkomst is aangegaan voor 1 jaar. Tenzij een van partijen opzegt, wordt de overeenkomst vervolgens telkens voortgezet voor een periode van 1 jaar. Beide partijen kunnen de huurovereenkomst opzeggen en moeten daarbij een opzegtermijn van 6 maanden in acht nemen.
De verhuurder stuurt een brief aan de huurder op 30 september 2020. Daarin staat dat de huurovereenkomst op 30 september 2021 zal eindigen en dus niet zal worden verlengd. De huurder reageert hierop bij brief van 18 november 2020 en schrijft dat hij niet met een beëindiging akkoord gaat. Daarna is het lange tijd stil.
Bij brief van 4 augustus 2022 schrijft verhuurder dat hij vindt dat de huurder inmiddels voldoende tijd heeft gehad andere ruimte te vinden en zegt hij de ontruiming aan tegen 1 september 2022. In zijn brief van 30 augustus 2022 herhaalt de huurder dat hij met die opzegging niet instemt. Op 21 november 2022 start de verhuurder bij de kantonrechter een kort geding en vordert hij de ontruiming van het gehuurde. Daarbij neemt de verhuurder het standpunt in dat de huurovereenkomst is geëindigd en de huurder daarom zonder recht of titel van het gehuurde gebruik maakt.
Kantonrechter
De kantonrechter overweegt dat als de huurder na afloop van de huurovereenkomst met goedvinden van de verhuurder van het gehuurde gebruik blijft maken, de huurovereenkomst in beginsel voor onbepaalde tijd wordt verlengd. Dit is geregeld in artikel 7:230 BW. Daar staat ook dat er geen sprake is van een dergelijke verlenging, als partijen een andere bedoeling hadden. Is dat hier het geval? Daarvoor moet worden gekeken naar de verklaringen van partijen over en weer en naar de tekst van de huurovereenkomst. Hierbij kunnen alle omstandigheden een rol spelen. De kantonrechter sluit af met de overweging dat uit de parlementaire geschiedenis bij artikel 7:230 BW volgt dat na opzegging van de huur niet snel kan worden aangenomen dat de verhuurder instemt met een verlenging.
Hoewel in deze zaak sprake is van een opzegging, concludeert de kantonrechter dat uit de feiten en omstandigheden blijkt dat de huurovereenkomst na de opzegging toch voor onbepaalde tijd is verlengd. Na zijn opzeggingsbrief van 30 september 2020 and de reactie van de huurder van 18 november 2020, heeft het namelijk tot 4 augustus 2022 geduurd voordat de verhuurder overging tot het aanzeggen van de ontruiming.
De kantonrechter concludeert dat de verhuurder het lang (20 maanden) op zijn beloop heeft gelaten en de huurder onverkort gebruik is blijven maken van het gehuurde. Ook wist de verhuurder dat de huurder vasthield aan voortzetting van de huurovereenkomst. Bovendien heeft de huurder gedurende de hele looptijd de huur betaald. Het argument van verhuurder dat hij geen huurfacturen toestuurde, acht de kantonrechter niet relevant nu de huurder heeft gesteld deze ook voorheen niet van de verhuurder te hebben ontvangen. De kantonrechter stelt al met al vast dat de huurovereenkomst op grond van artikel 7:230 BW voor onbepaalde tijd is verlengd. Hij wijst de vordering tot ontruiming af.
Commentaar
In deze zaak gaat het om het spanningsveld tussen enerzijds het contractuele recht van de verhuurder om de huurovereenkomst op te zeggen en anderzijds de inhoud van artikel 7:230 BW. Dat laatste artikel luidt:
“Indien na afloop van een huurovereenkomst de huurder met goedvinden van de verhuurder het gebruik van het gehuurde behoudt, wordt daardoor, tenzij van een andere bedoeling blijkt, de overeenkomst, ongeacht de tijd waarvoor zij was aangegaan, voor onbepaalde tijd verlengd.”
In deze zaak had de verhuurder gedurende een periode van 20 maanden tussen de opzegging en de aanzegging (zijn verzoek aan de huurder om het gehuurde te verlaten) niets van zich laten horen. De huurder had bovendien tegen de opzegging bezwaar gemaakt, was zich nadien gewoon als huurder blijven “gedragen” en was de huur blijven betalen. Een rechter moet zich bij de beoordeling of een huurovereenkomst stilzwijgend is voortgezet terughoudend opstellen, als de huur is opgezegd. Toch vindt de kantonrechter, door de duur en de omstandigheden, dat geen sprake is van de “tenzij-bepaling” van artikel 7:230 BW.
Voor een neutrale lezer valt deze uitkomst mogelijk te billijken. De verhuurder heeft immers wel heel lang niets van zich laten horen. Bovendien is hij na deze verlenging niet rechteloos en kan hij op grond van artikel 7:228 lid 2 BW opnieuw opzeggen. Toch kan ook met een andere bril naar deze uitspraak worden gekeken. Tenzij in de huurovereenkomst is bepaald dat een overeenkomst na verloop van tijd van rechtswege eindigt, moet deze in de regel worden opgezegd. Een opzegging van 230a-bedrijfsruimte doet het gebruiksrecht echter niet eindigen.
De verplichting van een huurder om een ruimte op te leveren is op grond van artikel 7:230a lid 1 BW namelijk van rechtswege geschorst voor een periode van 2 maanden na de datum waartegen de verhuurder de ontruiming aan de huurder heeft aangezegd. Dit is iets anders dan opzeggen. Met een aanzegging geeft een verhuurder aan dat de huurder op een bepaalde datum het gehuurde moet hebben verlaten.
Een dergelijke schriftelijke aanzegging hoeft niet in de opzeggingsbrief te worden vermeld en mag ook later worden gedaan, ook tegen een datum gelegen nadat de huurovereenkomst door de opzegging is geëindigd. Dan is 20 maanden na de opzegging inderdaad lang maar dat is eigenlijk niet de datum waarvan moet worden uitgegaan. Het ligt meer voor de hand de datum van beëindiging als uitgangspunt te nemen en dan is de termijn maar 11 maanden. Daar komt bij dat de verhuurder bij zijn aanzegging schrijft dat de huurder inmiddels voldoende tijd heeft gehad een andere ruimte te vinden. Dat blijkt verder niet uit de uitspraak maar kennelijk heeft de huurder geen gebruik gemaakt van zijn wettelijk recht ex artikel 7:230a lid 1 BW in de periode van 2 maanden dat zijn verplichting tot ontruiming was geschorst aan de kantonrechter te vragen om die schorsing tot 1 jaar te verlengen.
De rechter oordeelt bij zo’n verzoek met inachtneming van alle omstandigheden van het geval en moet de belangen van partijen tegen elkaar afwegen. Hij mag het verzoek slechts toewijzen indien hij oordeelt dat de belangen van de huurder door de ontruiming ernstiger worden geschaad dan die van de verhuurder bij een tijdelijke voortzetting van het gebruik.
Hoe dan ook, de uitkomst van het kort geding was uiteraard in het voordeel van de huurder maar dat had net zo goed anders kunnen uitpakken. Wat dat betreft had de huurder er waarschijnlijk goed aan gedaan het verzoek om verlenging wel in te dienen.
Een dergelijk verzoek kan namelijk ook “onder voorbehoud van alle rechten” worden ingesteld. Dat kan op twee manieren:
1. De huurder kan primair verzoeken dat de kantonrechter hem in het verzoek tot verlenging niet ontvankelijk verklaart. Hij stelt zich dan op het standpunt dat geen sprake is geweest van een opzegging en dat de termijn van de ontruimingsbescherming dus niet is gaan lopen. Voor zover de rechter daar anders over oordeelt verzoekt de huurder dan subsidiair de ontruimingstermijn te verlengen. Zou de kantonrechter de huurder niet ontvankelijk verklaren omdat hij van mening is dat geen opzegging heeft plaatsgevonden, kunnen beide partijen daarvan in hoger beroep. Ik noem dit met zoveel woorden omdat volgens artikel 7:230 lid 8 BW1 hoger beroep tegen een beschikking niet open staat, maar dat geldt alleen voor de toe- of afwijzing van het verzoek de termijn van de ontruimingsbescherming te verlengen.
2. De huurder kan het verzoek ook “voor zo ver rechtens vereist” instellen. In dat geval stelt de huurder zich in het verzoekschrift op het standpunt dat er geen sprake is geweest van een opzegging, maar dat – als op enig moment in een andere procedure anders komt vast te staan – hij verlenging van de schorsing van de verplichting om tot ontruiming over te gaan verlangt. In dat geval oordeelt de kantonrechter alleen over het verzoek tot verlenging.
Hoe het verzoek tot verlenging in de onderhavige zaak zou hebben uitgepakt, kan uiteraard niet worden beoordeeld. In dit geval heeft de huurder geluk gehad doordat de rechter oordeelde dat de huurovereenkomst – ongeacht de opzegging – van rechtswege is verlengd. Maar dat had net zo goed anders kunnen uitvallen. Overigens speelde in deze zaak nog iets anders. De kantonrechter overweegt namelijk dat partijen niet helder zijn over de vraag of de verhuurder het einde van de huur heeft aangezegd of deugdelijk heeft opgezegd. De verhuurder had in diens brief waarin hij de huurder van zijn wens tot beëindiging van de huurovereenkomst inlichtte, niet met zoveel woorden het woord “opzegging” gebruikt.
Wat mij betreft kan over de bedoeling van de verhuurder geen onduidelijkheid bestaan. In zijn brief is hij namelijk duidelijk over zijn wens dat de huurovereenkomst moet eindigen en ook over de datum waarop. Uit de reactie van de huurder dat hij daarmee niet akkoord gaat, blijkt bovendien dat de huurder begrijpt waarop de verhuurder uit is.
1. In de brontekst staat vermeld “artikel 7:230 lid 8 BW”, vermoedelijk is hiermee gedoeld op artikel 7:230a lid 8 BW.


