Exploitatieverplichting: moet de winkel open blijven?

Duco van Praag

Rechtbank Midden-Nederland, 14 augustus 2024, WR 2025, 56, ECLI:NL:RBMNE:2024:4886

De huurder van een winkelruimte is gestopt met de exploitatie van de supermarkt, voordat de huurovereenkomst is geëindigd. De verhuurder is het daarmee niet eens en vordert dat de huurder wordt veroordeeld die exploitatie weer te starten en tot het einde van de huurovereenkomst voort te zetten. De kantonrechter stelt de verhuurder in het gelijk omdat de huurder onvoldoende heeft aangetoond dat van hem niet kan worden gevergd de winkel weer te openen.

Casus

Tussen huurder en verhuurder bestaat een huurovereenkomst met betrekking tot een 290-bedrijfsruimte. Partijen hebben afgesproken dat huurder in de ruimte een supermarkt moet exploiteren. Huurder heeft de huurovereenkomst tegen 20 januari 2025 opgezegd. Begin 2024 staakt hij echter de exploitatie en laat hij het gehuurde leeg staan. De verhuurder is het daarmee niet eens en vordert in een kort geding dat de huurder wordt veroordeeld die exploitatie weer ter hand te nemen. Verhuurder doet daarbij een beroep op de in de huurovereenkomst opgenomen exploitatieverplichting. Deze verplichting houdt in dat de huurder het gehuurde zolang de huurovereenkomst voortduurt daadwerkelijk moet gebruiken en daarin een overeenkomstig de afgesproken bestemming een supermarkt moet exploiteren. De huurder vindt dat de verhuurder hem naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet op die verplichting kan aanspreken omdat rondom het gehuurde sprake is van een gevaarlijke situatie. Kort na de aanvang van de huurovereenkomst zou de situatie in de straat hard achteruit zijn gegaan. Personeel zou geïntimideerd, gediscrimineerd en bedreigd worden. Eigendommen zouden worden vernield. Personeel zou niet langer in de winkel durven te werken zodat huurder dat vaak zelf moest doen en daardoor zijn andere supermarkt zou moeten sluiten. Hij had daarom geen andere keuze de exploitatie te staken.

Kantonrechter

De kantonrechter stelt de verhuurder in het gelijk. Hij overweegt dat de huurder onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat er rondom het gehuurde sprake is van een onveilige situatie. Het ambtelijk rapport dat hij hierover heeft overgelegd is 4 jaar oud terwijl het gemeentelijk cameratoezicht in verband met de onveiligheid al in 2022 is gestopt. De verklaringen van de (ex)medewerkers zijn onvoldoende specifiek, mede omdat daaruit niet blijkt op welke periode deze betrekking hebben. Ook de overige stukken die huurder heeft overgelegd tonen de onveiligheid onvoldoende aan. Tot slot verwijt de kantonrechter de huurder dat hij de onveilige situatie met de verhuurder had moeten bespreken wat hij heeft nagelaten. In plaats daarvan heeft hij eenzijdig besloten tot het staken van de exploitatie over te gaan. Verder overweegt de kantonrechter dat de verhuurder er belang bij heeft dat tot het einde van de huurovereenkomst in het gehuurde een winkel is gevestigd. Het is verder aan hem om te bepalen of en zo ja met wie hij eventueel een onderhuurovereenkomst wil sluiten. De huurder stelt dat hij diverse onderhuurders heeft voorgesteld maar dat de verhuurder met hem niet in gesprek wil gaan. Ook hiervan meent de kantonrechter dat dit onvoldoende is komen vast te staan terwijl evenmin duidelijk is geworden of deze partijen in het gehuurde daadwerkelijk een supermarkt willen exploiteren. De kantonrechter komt tot de slotsom dat de huurder de exploitatie ten onrechte is gestaakt en veroordeelt hem de winkel weer te openen. Als hij dat niet doet, is hij aan de verhuurder een dwangsom verschuldigd van € 1.000, – per dag, dit met een maximum van € 30.000, -.

Commentaar

In de regel staat in de huurovereenkomst voor de huurder een verplichting het gehuurde daadwerkelijk zelf volgens de overeengekomen bestemming te gebruiken. Dat was ook in deze zaak het geval. Verhuurders hebben hierbij vaak ook wel een zwaarwegend belang. Als een pand leeg staat, ziet dat er niet goed uit en kan dat tot verloedering/problemen leiden. Vooral voor de verhuurder die in de buurt van het gehuurde andere ruimtes verhuurt, is dat vervelend. Bovendien is een leegstaand pand vaak minder waard en valt het minder goed opnieuw te verhuren. In deze zaak had de huurder de huurovereenkomst tegen 20 januari 2025 opgezegd en de exploitatie al een jaar eerder gestaakt. Kennelijk heeft de verhuurder dit enige tijd gelaten voor wat het is en is hij pas in de zomer van 2024 een kort geding gestart. Toen de kantonrechter op 14 augustus 2024 uitspraak deed duurde het nog 5 maanden voordat de huurovereenkomst eindigde. De kantonrechter oordeelde dat de huurder in die periode de supermarkt weer moest openen en daadwerkelijk moest gaan exploiteren. Dat zal voor de huurder waarschijnlijk een hard gelag zijn omdat hij de exploitatie nu juist was gestaakt vanwege allerlei problemen in de straat. De kantonrechter vond echter dat de huurder onvoldoende had aangetoond dat daarvan daadwerkelijk sprake was. En gelet op wat daarover is overwogen kan ik mij daar het nodige bij voorstellen.

Hoe zit het juridisch? In de huurovereenkomst staat een exploitatieverplichting en daar moet een huurder zich in beginsel gewoon aan houden. De verhuurder kan daarvan dus nakoming verlangen. Alleen op het moment dat een huurder kan aantonen dat het beroep van de verhuurder op die nakoming naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, kan de rechter die vordering afwijzen. Als sprake is van een overeenkomst tussen twee professionele partijen moet de rechter daarbij extra terughoudend zijn. Er moet dan dus echt iets aan de hand zijn wil een rechter kunnen oordelen dat het beroep van de verhuurder op de exploitatieverplichting naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. In deze zaak oordeelde de rechter dat daarvan geen sprake was omdat de huurder niet had kunnen aantonen dat rondom het gehuurde sprake was van een onveilige situatie. Er had weliswaar in het verleden een onveilige situatie bestaan maar uit de overgelegde bewijsstukken bleek niet dat die nog steeds bestond. Kennelijk was dit het enige argument dat de huurder naar voren had gebracht en voor de rechter was dit dus onvoldoende. Dat de huurovereenkomst na de datum van het vonnis nog maar 5 maanden voortduurde, is voor de rechter kennelijk evenmin voldoende relevant geweest.

Wil je als huurder onder de exploitatie uit komen, moet je dus van goeden huize komen. Betekent dit dat dergelijke vorderingen van de verhuurder altijd worden toegewezen? Zeker niet, er zijn verschillende uitspraken bekend waarbij de verhuurder aan het kortste eind trok. Als een huurder deugdelijk weet aan te tonen dat sprake is van een (voor zijn personeel en klanten) gevaarlijke situatie, heeft een huurder meer kans op succes. Verder zijn er diverse uitspraken bekend waarbij een vordering van de verhuurder is afgewezen omdat de huurder vanwege persoonlijke omstandigheden niet langer in staat is de exploitatie voort te zetten (denk aan het feit dat hij geen personeel kan vinden of sprake is van een burn-out). Tot slot zijn er diverse zaken bekend waarbij de huurder in voldoende had aangetoond door de exploitatie grote verliezen te lijden en dat het daarom van hem niet kon worden gevergd die voort te zetten.