Opzegging huurovereenkomst perceel grond

Stan Baggen

Rechtbank Limburg, 21 februari 2024, ECLI:NL:RBLIM:2024:780

De verhuurder van een stuk grond dat in gebruik is als hondensportterrein heeft de huurovereenkomst opgezegd. Zij vordert onder andere een verklaring voor recht dat daardoor de huurovereenkomst is geëindigd. De kantonrechter oordeelt dat de eisen van redelijkheid en billijkheid met zich brengen dat de verhuurder de huurovereenkomst alleen kan opzeggen als zij daarvoor een voldoende zwaarwegende grond heeft. Dat is niet zo en dus worden de vorderingen afgewezen.

De feiten

De huurder is een stichting voor de africhting van honden voor speur-, politie-, redding- of bewakingsdiensten. De huurder huurt het betreffende terrein al sinds 1967. De huurovereenkomst bepaalt dat partijen het recht hebben om de huurovereenkomst op te zeggen met inachtneming van een opzegtermijn van een maand. Op 20 september 2021 heeft de verhuurder aan de huurder kenbaar gemaakt dat ze huurovereenkomst wenst te beëindigen en deze is daarna bij brief van 6 april 2022 opgezegd tegen 31 december 2022. De huurder heeft aangegeven daar niet mee akkoord te willen gaan. De verhuurder heeft daarna nog voorgesteld om de ontruimingstermijn te verlengen tot en met 31 maart 2023 maar de huurder is op dat voorstel niet ingegaan.

Het gehuurde is een stuk grond en heeft dus geen betrekking op een gebouwde onroerende zaak of gedeelte daarvan. Dat betekent dat de huurder geen beroep op huurbescherming kan doen als bedoeld in de artikelen 7:290 en verder BW (ten behoeve van wat vaak wordt aangeduid als winkelruimte) en evenmin op ontruimingsbescherming als bedoeld in artikel 7:230a BW (ten behoeve van wat vaak wordt aangeduid als kantoorruimte). De verhuurder concludeert dan ook dat zowel uit artikel 7:228 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek als uit de huurovereenkomst zelf volgt dat de huur opgezegd kan worden tegen een voor huurbetaling overeengekomen dag, op een termijn van minstens een maand en dat aan die voorwaarde is voldaan.

De huurder vindt dat de huurovereenkomst alleen opzegbaar is als de verhuurder daarbij een voldoende zwaarwegend belang heeft. Zij wijst erop dat zij het terrein al meer dan 55 jaar huurt, dat zij daar de nodige investeringen heeft gedaan door een zwemvijver en een kantine te bouwen, dat zij geen ander geschikt terrein kan vinden, dat zij zonder een geschikt terrein niet kan voortbestaan en dat zij bovendien een maatschappelijke functie vervult. De huurder vindt dat de verhuurder gelet op deze omstandigheden geen zwaarwegende grond voor opzegging heeft.

De kantonrechter

De kantonrechter verwijst in zijn overwegingen naar twee uitspraken van de Hoge Raad. In zijn arrest van 2 februari 2018 (ECLI:NL:HR:2018:141) overweegt de Hoge Raad dat ook als een regeling voor opzegging is overeengekomen de aanvullende werking van de redelijkheid en billijkheid (artikel 6:248 lid 1 BW) kan meebrengen dat aan de opzegging nadere eisen gesteld worden en dat een beroep op een uit de wet of een overeenkomst voortvloeiende bevoegdheid om de overeenkomst op te zeggen op grond van artikel 6:248 lid 2 BW onder omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar kan zijn. Uit een eerdere uitspraak van de Hoge Raad van 10 juni 2016 blijkt volgens de kantonrechter (en de schrijver van dit stukje) dat met die nadere eisen bedoeld kan zijn dat opzegging slechts mogelijk is als daartoe een voldoende zwaarwegende grond bestaat, dat een bepaalde opzegtermijn in acht moet worden genomen of dat de opzegging gepaard moet gaan met het aanbod tot betaling van een schadevergoeding.

De kantonrechter oordeelt dat de huurder gelijk heeft en dat in dit geval een zwaarwegende grond voor opzegging is vereist. De redenen die de kantonrechter geeft zijn dezelfde als die aangevoerd door de huurder: de zeer lange duur van de huurovereenkomst, het maatschappelijk belang dat de huurder dient, de investeringen die zij heeft gedaan en dat zij voor haar voortbestaan afhankelijk is van het kunnen blijven gebruiken van het gehuurde. De kantonrechter acht voldoende aangetoond dat de huurder er alles aan gedaan heeft om een geschikt alternatief te vinden maar dat dit niet is gelukt. Gelet op deze overwegingen concludeert de kantonrechter dat een verlengde ontruimingstermijn of het aanbieden van een schadevergoeding het probleem van de huurder niet oplost. Het oordeel is dan ook dat de verhuurder inderdaad een zwaarwegende grond voor opzegging moet hebben.

Daaruit vloeit de vraag voort of de verhuurder inderdaad een zwaarwegende grond voor opzegging heeft. De verhuurder is, aldus haar statuten, een stichting zonder winstoogmerk die met haar vermogen het onderwijs en/of de vorming in de meest brede zin, ook buiten schoolverband aan personen uit Weert en omstreken wenst te bevorderen. Zij voert aan dat zij een strategisch grondbeleid in de regio Weert voert omdat zij baat heeft bij “goed rentmeesterschap” van haar vermogen. Om die reden wil de verhuurder op het terrein natuur ontwikkelen. Zij wijst op een nabijgelegen natuur en recreatiegebied waarbij ook informatie over ecosystemen en dieren die in het gebied voorkomen wordt verstrekt en waarbij de focus ligt op het onderwijzen van kinderen. De verhuurder stelt een daarmee verenigbare educatieve doelstelling te hebben die zij waar mogelijk wil uitdragen.

Daarnaast wijst verhuurder erop dat in de nabijheid een villawijk in ontwikkeling is waarmee het concept “boswonen” wordt geïntroduceerd waarbij woningen uit een hoger segment zijn geïntegreerd in de bestaande bosrijke omgeving. De verhuurder heeft, zo stelt zij, strategisch gelegen eigendommen rondom die beoogde villawijk en daarmee een belang om de natuurbeleving van het concept “boswonen” te bevorderen.

De kantonrechter oordeelt dat hiermee geen zwaarwegende grond voor opzegging van de huurovereenkomst is gegeven. Natuurontwikkeling behoort niet tot de statutaire doelstellingen van de verhuurder. Ook wijst de kantonrechter erop dat de huurder onweersproken heeft gesteld dat het gehuurde, waarop zich gras en bomen vinden, is geïntegreerd in het omliggende natuurgebied en dat de publiekrechtelijke bestemming van het terrein recreatie is. Dat de verhuurder een met het natuurgebied verenigbare educatieve doelstelling heeft, betekent niet dat natuurontwikkeling als zodanig een uitvoering is van een educatieve doelstelling.

De genoemde villawijk blijkt ter zitting uitgevoerd te worden in een ander gebied dan het onderhavige en de “bevordering van de natuurbeleving van het concept boswonen” kan sowieso niet tot het oordeel leiden dat een zwaarwegende grond voor opzegging bestaat, aldus de kantonrechter.

Opmerkingen

De verhuurder die een langlopende huurovereenkomst wil beëindigen is nog maar eens gewaarschuwd: ook als er geen sprake is van huurbescherming of ontruimingsbescherming moet er wel een redelijke grond zijn, ja onder omstandigheden zelfs een zwaarwegende grond, om die overeenkomst te beëindigen. De kantonrechter maakt in deze zaak korte metten met de door de verhuurder aangevoerde gronden die inderdaad wel erg abstract en ook enigszins gezocht lijken te zijn in vergelijking met de concrete belangen van de huurder.

Omgekeerd zal een huurder die voor zijn voortbestaan afhankelijk is van het gehuurde niet te vroeg moeten juichen. Dat belang weegt zwaar mee maar zal zeker niet altijd doorslaggevend zijn. Als de verhuurder wel een zwaarwegende grond heeft voor beëindiging van die overeenkomst valt zonder meer te verwachten dat het belang van de verhuurder voorgaat op het belang van de huurder. Huurovereenkomsten zijn immers naar hun aard tijdelijk en in beginsel opzegbaar. De aanvullende werking van de redelijkheid en billijkheid zal niet snel meebrengen dat die opzegbaarheid ook komt te vervallen als een verhuurder een zwaarwegende grond heeft voor de huurbeëindiging.