Woonruimte of bedrijfsruimte?
Stan Baggen
Rechtbank Midden-Nederland 17 maart 2026, ECLI:NL:RBMNE:2026:1231
In een uitspraak van 17 maart 2026 buigt de kantonrechter zich over de vraag of een verhuurde ruimte moet worden aangemerkt als kantoorruimte of als woonruimte. De kantonrechter oordeelt dat sprake is van huur van kantoorruimte als bedoeld in artikel 7:230a BW en verlengt de ontruimingsbescherming, zoals door de huurder verzocht met een jaar.
Feiten
De eigenaar van een woning heeft deze als woning verhuurd aan ICP. ICP heeft de woning vervolgens als kantoorruimte en overige bedrijfsruimte in de zin van artikel 7:230a BW voor bepaalde tijd onderverhuurd aan Bronx. Bronx heeft op haar beurt het gehuurde als woonruimte onderverhuurd aan haar zorgcliënten. Op 16 juli 2025 heeft ICP de onderhuurovereenkomst met Bronx bij brief opgezegd per 31 oktober 2025 en heeft zij gelijktijdig de ontruiming aangezegd.
De uitspraak is niet helemaal duidelijk over het voortbestaan van de hoofdhuurovereenkomst tussen de eigenaar en ICP. Die hoofdhuurovereenkomst zou per september 2024 zijn beëindigd, maar de uitspraak meldt ook dat deze per 1 oktober 2024 is voortgezet door een aan ICP gelieerde stichting. Uit de uitspraak volgt wel dat de eigenaar de woning met zijn gezin wil betrekken, dat hij tijdelijk een niet geschikt onderkomen zou hebben en zou lijden onder deze situatie. De eigenaar heeft daarover gezegd dat hij op dit moment met drie minderjarige kinderen samen op één kamer in de woning bij zijn schoonouders woont. Het is geestelijk en lichamelijk zwaar voor hen. De kinderen krijgen psychologische hulp op school. Ook lopen de spanningen op. De dochter van 16 jaar wil thuis mensen kunnen ontvangen, maar dat kan nu niet.
Kantonrechter
Bronx heeft bij de kantonrechter een verzoek tot verlenging van de ontruimingstermijn ingediend. Bronx heeft daarbij aangevoerd dat zij feitelijk woonruimte huurt en geen kantoorruimte. Om die reden stelt zij zich primair op het standpunt dat zij niet ontvankelijk is in haar eigen verzoek omdat niet de regels voor bedrijfsruimte maar die voor woonruimte van toepassing zijn. Subsidiair, voor het geval de kantonrechter zou oordelen dat toch de regels voor bedrijfsruimte van toepassing zijn, verzoekt zij om een verlenging van de ontruimingstermijn tot en met 31 oktober 2026.
De eigenaar heeft zich als belanghebbende in de procedure gemeld en stelt zich net als ICP op het standpunt dat sprake is van de verhuur van bedrijfsruimte. De kantonrechter oordeelt dat de eigenaar zich inderdaad in de procedure mocht mengen als belanghebbende aangezien de uitkomst van de procedure directe gevolgen heeft voor hem. Het gaat immers om zijn woning en om de vraag op welke termijn hij daar weer over kan beschikken en deze zelf in gebruik kan nemen.
De kantonrechter oordeelt dat voor de vraag of sprake is van de verhuur van bedrijfsruimte dan wel kantoorruimte in beginsel de overeengekomen gebruiksbestemming beslissend is en die is bedrijfsruimte. Uit de overeenkomst volgt namelijk dat Bronx het gehuurde niet huurt om zelf te bewonen, maar om vanuit het gehuurde een onderneming te drijven die mensen met een zorgvraag huisvest en begeleidt. Hierdoor is het niet vanzelfsprekend dat de huurrelatie tussen ICP en Bronx als huur van woonruimte wordt aangemerkt.
Dit kan, aldus de kantonrechter, anders worden als in de contractuele relatie tussen Bronx en haar cliënten het woonelement overheerst. De kantonrechter meent evenwel dat dit niet het geval is. Bronx dient als zorginstelling te worden beschouwd en niet als professioneel bemiddelaar op de woningmarkt. Bronx biedt haar diensten slechts aan cliënten die over een zorgindicatie beschikken. Verder volgt uit de onderhuurovereenkomst tussen Bronx en haar cliënten dat de overeenkomst is aangegaan voor de duur zoals in de met de onderhuurovereenkomst samenhangende zorgovereenkomst is aangegeven. Ook vindt de betaling van de huur plaats door de gemeente vanuit Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Bronx heeft altijd toegang tot de door haar cliënten gehuurde ruimte. Deze omstandigheden zijn, aldus de kantonrechter, sterke aanwijzingen dat in de relatie tussen Bronx en haar cliënten juist het zorgelement en niet het woonelement overheerst. Dat feitelijk slechts anderhalf uur per week zorg zou worden verleend, maakt dat oordeel niet anders. Opschaling van de zorg is mogelijk.
Omdat de kantonrechter de huurrelatie tussen ICP en Bronx als een overeenkomst met betrekking tot bedrijfsruimte beschouwt, bespreekt hij vervolgens de vraag of de ontruimingstermijn moet worden verlengd. Daarbij oordeelt hij of de belangen van Bronx en van de onderhuurders door de ontruiming ernstiger worden geschaad dan die van de verhuurder bij voortzetting van het gebruik door de huurder. Het belang van Bronx is de continuering van een stabiele zorgverlenings- en woonsituatie. Het belang van ICP is het teruggeven van de woning aan de eigenaar omdat de hoofdhuurovereenkomst al geruime tijd is geëindigd. De kantonrechter oordeelt dat de belangen van Bronx als huurder en haar cliënten bij ontruiming ernstiger worden geschaad dan die van ICP bij voortgezet gebruik. Hiervoor is redengevend dat ICP zelf deze situatie heeft veroorzaakt door het gehuurde langer onder te verhuren aan Bronx dan zij zelf van de eigenaar heeft gehuurd.
Ten aanzien van de belangen van de eigenaar overweegt de kantonrechter dat hij begrip heeft voor de gestelde omstandigheden, maar dat hij deze niet kan meewegen omdat een onderbouwing van dat standpunt met stukken ontbreekt zodat de kantonrechter niet kan vaststellen of de situatie zo ernstig is als de eigenaar stelt. De kantonrechter verlengt de ontruiming dan ook, zoals verzocht, met een jaar.
Commentaar
Het oordeel van de kantonrechter valt te begrijpen. Hoewel de cliënten van Bronx kennelijk naast een zorgovereenkomst ook een huurovereenkomst tekenen, is het de vraag of in die relatie sprake is van huur. De cliënten leveren immers zelf geen tegenprestatie voor het in gebruik krijgen van de woonruimte. De kosten van de woning worden door de gemeente gedragen op grond van de wet maatschappelijke ondersteuning. Ook bij de regeling met betrekking tot intermediaire verhuur, wordt er dan vanuit gegaan dat sprake is van een zorgovereenkomst en niet van een huurovereenkomst. De woning wordt aan de cliënten in het kader van die zorgovereenkomst ter beschikking gesteld.
De kantonrechter komt evenwel op grond van een andere motivering tot zijn oordeel. De kantonrechter wijst erop dat het zorgelement en niet het woonelement overheerst. Ten eerste kan de vraag gesteld worden of dat feitelijk juist is, gelet op de beperkte zorg van anderhalf uur per week, hoewel de kantonrechter terecht overweegt dat die zorg opgeschaald kan worden en de intensiviteit van zorg bovendien niet enkel in tijdsduur gemeten kan worden. Ten tweede rijst de vraag waarom dan geen toepassing is gegeven aan het bepaalde in artikel 6:215 BW over gemengde overeenkomsten: voldoet een overeenkomst aan de omschrijving van twee of meer door de wet geregelde bijzondere soorten van overeenkomsten, dan zijn de voor elk van die soorten gegeven bepalingen naast elkaar op de overeenkomst van toepassing, behoudens voor zover deze bepalingen niet wel verenigbaar zijn of de strekking daarvan in verband met de aard van de overeenkomst zich tegen toepassing verzet. De vraag is dan of, en zo ja waarom, het verlenen van zorg zich tegen huurbescherming verzet of daar onverenigbaar mee is. Die vraag kan bevestigend worden beantwoord. Immers, als de zorg eindigt, eindigt daarmee ook de grondslag voor vergoeding vanuit de wet maatschappelijke ondersteuning alsmede de reden waarom de woning aan de betreffende cliënt ter beschikking is gesteld.
Dat het karakter van de overeenkomst tussen Bronx en haar cliënten relevant is voor de vraag welke huurregime van toepassing is op de overeenkomst tussen ICP en Bronx, volgt overigens uit het arrest van de Hoge Raad van 20 september 1985, het bekende Zonshofje I arrest. In die uitspraak oordeelde de Hoge Raad dat op een overeenkomst tot huur en verhuur van een complex woningen die worden onderverhuurd als woonruimte, de regels met betrekking tot woonruimte van toepassing zijn.
“Een ander antwoord zou immers tot het onaanvaardbare gevolg leiden dat ten aanzien van de verhuur van het complex en de onderverhuur van de kamers een verschillend wettelijk regime zou gelden”, aldus de Hoge Raad in dat arrest.


