De Roode Bioscoop

Stan Baggen

Rb Amsterdam 22-04-2025, ECLI:NL:RBAMS:2025:2594 en Rb. Amsterdam 22-04-2025, ECLI:NL:RBAMS:2025:2607

De Amsterdamse kantonrechter doet gelijktijdig uitspraak in twee procedures over de beëindiging van de huurovereenkomst met Stichting de Roode Bioscoop die het in Amsterdam welbekende historische theater met dezelfde naam al sinds 2004 huurt en exploiteert. De kantonrechter buigt zich over de vraag welke huurregime van toepassing is, of rechtsgeldig is opgezegd en wanneer een eventuele ontruiming plaats zou moeten vinden. Ook oordeelt de kantonrechter over het gebruik van de handelsnaam ‘De Roode Bioscooop’.

Feiten

De Roode Bioscoop huurt het theater voor aansluitende perioden van telkens vijf jaar. Beide partijen kunnen de overeenkomst opzeggen tegen het einde van de vijfjaarstermijn met inachtneming van een opzegtermijn van een jaar. Het gehuurde mag uitsluitend worden gebruikt als theater en op de huurovereenkomst zijn de algemene bepalingen ROZ-kantoorruimte van toepassing verklaard. In de foyer van het theater bevindt zich een horecagelegenheid. De verhuurder, Beuys Joseph B.V., is in 2010 eigenaar geworden van het gehuurde. Het theater werkt sinds 2019 samen met het naastgelegen café-restaurant De Roode Remise. De uitbater van De Roode Remise, Spinoza BV, wordt bestuurd door de verhuurder.

Er ontstaan in de loop van de tijd conflicten die ook in de uitspraak doorschemeren. Het botert niet tussen de bestuurder van Beuys Joseph en de artistiek directeur van De Roode Bioscoop en ook de samenwerking tussen het theater en De Roode Remise lijkt niet goed te lopen. Verder voert Beuys Joseph in de procedures aan dat De Roode Bioscoop in juli 2024 een zware constructie in het gehuurde heeft laten aanbrengen met keilbouten waardoor schade in de naastgelegen woning is ontstaan. De Roode Bioscoop zou medewerking weigeren te verlenen aan een funderingsonderzoek door geen toegang tot het gehuurde te verlenen.

De verhuurder zegt de huurovereenkomst op bij brief van 15 april 2023, eerst tegen een einddatum in juli 2024, maar dat wordt door de gemachtigde van Beuys Joseph per brief van 28 maart 2024 gecorrigeerd naar 30 september 2024. Kort na de opzegging heeft Beuys Joseph de handelsnaam De Roode Bioscoop gedeponeerd bij het Benelux-merkenbureau.

De procedures

De Roode Bioscoop start twee procedures bij de kantonrechter.

In een dagvaardingsprocedure vordert De Roode Bioscoop een verklaring voor recht dat de opzegging niet heeft geleid tot de beëindiging van de huurovereenkomst. Zij stelt daartoe dat sprake is van een huurovereenkomst als bedoeld in artikel 7:290 BW (kort door de bocht: huur met betrekking tot winkelruimte en horeca) en dat de opzegging niet voldoet aan de voorwaarden voor opzegging van een dergelijke huurovereenkomst. Ook voert de Roode Bioscoop aan dat tegen een verkeerde datum is opgezegd. De Roode Bioscoop heeft ten slotte nog aangevoerd dat sprake was van misbruik van recht. De bestuurder van verhuurder zou deel willen uitmaken van het bestuur van de Roode Bioscoop en de artistiek directeur willen ontslaan, dat zou de werkelijke reden van de opzegging zijn.

Daarnaast vordert De Roode Bioscoop in dezelfde procedure dat Beuys Joseph en Spinoza wordt bevolen om het gebruik van de handelsnamen Roode Bioscoop en Roode Remise te staken. De verhuurder stelt een tegenvordering tot ontruiming van het gehuurde.

Naast deze dagvaardingsprocedure start De Roode Bioscoop ook een verzoekschriftprocedure als bedoeld in artikel 7:230a BW (overige bedrijfsruimte). Daarin verzoekt De Roode Bioscoop primair niet-ontvankelijk te worden verklaard – zij vindt immers dat geen sprake is van 290-bedrijfsruimte – en pas subsidiair dat de ontruimingsbescherming van twee maanden na de beëindigingsdatum met een jaar wordt verlengd.

De uitspraken

De kantonrechter doet op dezelfde dag in beide procedures uitspraak. In de dagvaardingsprocedure wijst zij de gevorderde verklaring voor recht af. De partijbedoeling bij aanvang van de huurovereenkomst blijkt volgens de kantonrechter voldoende duidelijk uit de huurovereenkomst, namelijk een theater met een ondersteunend café. Dat dit café een eigen zelfstandige functie zou hebben is niet gebleken. De opzegging is weliswaar eerst tegen een verkeerde datum gedaan maar dit is op rechtsgeldige wijze gecorrigeerd. De kantonrechter refereert aan de lopende conflicten en stelt dat het weliswaar te betreuren is dat de verhuurder mediation gericht op het herstel van de relatie uit de weg gaat, maar dat het hem als ondernemer vrijstaat om de exploitatie van het theater aan een ander te gunnen. Van misbruik van recht is dan ook geen sprake.

Wat het gevorderde verbod op het gebruik van de handelsnaam betreft, overweegt de kantonrechter dat het enkele inschrijven van een handelsnaam niet meebrengt dat deze handelsnaam ook daadwerkelijk wordt gevoerd. Die overweging is ten overvloede want de kantonrechter wijst er ook op dat Spinoza de handelsnamen in het handelsregister heeft ingeschreven en dat Spinoza geen partij is bij de procedure.

De reconventionele vordering tot ontruiming wordt eveneens afgewezen met een verwijzing naar de uitspraak van diezelfde dag in de verzoekschriftprocedure.

In die verzoekschriftprocedure oordeelt de kantonrechter dat het belang van De Roode Bioscoop bij verlenging van de ontruimingsbescherming zwaarder moet wegen dan het belang van de verhuurder bij ontruiming. Om die reden verlengt de kantonrechter de ontruimingsbescherming met een jaar tot 1 oktober 2025. De kantonrechter overweegt daartoe dat de Roode Bioscoop heeft aangevoerd dat zij door de schaarste van beschikbare ruimte in Amsterdam en de lage huurprijs (die zij nu nog betaalt) niet op korte termijn kan beschikken over een geschikte alternatieve locatie voor de exploitatie van haar theater. Dit weegt zwaarder dan het belang dat Beuys Joseph heeft aangevoerd om op korte termijn de beschikking over het gehuurde te krijgen, namelijk de noodzaak om een bodemonderzoek af te ronden ten behoeve van eventueel funderingsherstel en haar belang om het gehuurde te exploiteren op een wijze zoals zij dat wenst. De kantonrechter weegt daarbij mee dat de schade die zou zijn veroorzaakt door de keilbouten pas ter sprake kwam nadat de huurovereenkomst al was opgezegd en dat door De Roode Bioscoop onweersproken is gesteld dat die schade al is verholpen. Ook heeft De Roode Bioscoop ter zitting laten weten mee te zullen werken aan het bodemonderzoek.

Opmerkingen

De keuze om niet een maar twee procedures te starten is opmerkelijk. In dit soort situaties wordt meestal volstaan met een verzoekschriftprocedure op grond van artikel 7:230a BW. Van rechtswege zijn deze huurders tot twee maanden na de einddatum van de huurovereenkomst tegen ontruiming beschermd maar binnen die periode mogen zij de kantonrechter verzoeken deze termijn met een jaar te verlengen. Dat verzoek mogen zij nog tweemaal herhalen, zodat huurders uiteindelijk maximaal een periode van drie jaar en twee maanden na de einddatum van de huurovereenkomst in het gehuurde mogen blijven. Huurders vinden vaak, net als in dit geval De Roode Bioscoop, dat zij meer huurbescherming genieten omdat niet het regime van artikel 7:230a BW van toepassing zou zijn maar het regime van artikel 7:290 BW. Huurders verzoeken daarom vaak, net zoals De Roode Bioscoop heeft gedaan, primair niet-ontvankelijk te worden verklaard omdat artikel 7:230a BW niet van toepassing is – en de huurovereenkomst dus doorloopt – en subsidiair, als de kantonrechter artikel 7:230a BW toch van toepassing oordeelt, de verlenging van de ontruimingsbescherming.

De door de Roode Bioscoop daarnaast in een dagvaardingsprocedure gevorderde verklaring voor recht dat de opzegging niet heeft geleid tot beëindiging van de huurovereenkomst biedt mijns inziens weinig tot geen meerwaarde. Wellicht zijn er omstandigheden die dat anders maken die niet uit de uitspraken volgen. Dat is enkel anders voor het gevorderde verbod om de handelsnaam te gebruiken. Over een dergelijk verbod zal in de verzoekschriftprocedure geen onderdeel gegeven kunnen worden. Maar die vordering had sowieso tegen Spinoza ingesteld moeten worden aangezien dat de partij is die de handelsnamen heeft geregistreerd.