De Bakkerij bij de Lidl

Stan Baggen

Hoge Raad 17 juli 2026, WR 2026/106, ECLI:NL:HR:2026:1283

Een huurovereenkomst wordt opgezegd op grond van dringend eigen gebruik terwijl de wil voor dat dringend eigen gebruik achteraf niet aanwezig bleek te zijn. De verhuurder moet de huurder om die reden een schadevergoeding betalen. Daarbij speelt onder andere een rol op welk moment die wil aanwezig moet zijn.

De zaak

De bekende supermarktketen Lidl verhuurt een bedrijfsruimte vlakbij een van haar supermarkten aan een bakkerij. Lidl heeft deze huurovereenkomst opgezegd op grond van dringend eigen gebruik. Het eigen gebruik dat Lidl aan deze opzegging ten grondslag had gelegd was een mogelijke uitbreiding van de supermarkt in de toekomst. De bakkerij stemde met deze opzegging niet in. Ongeveer tien maanden na de opzegging hebben partijen overleg gevoerd waarbij Lidl heeft laten weten dat zij bereid was om een huurovereenkomst te sluiten voor een kortere periode van één of twee jaar maar dat zij een procedure zou starten om de huur te beëindigen wegens dringend eigen gebruik, als de bakkerij niet zou instemmen met een dergelijke flexibele huurovereenkomst. De bakkerij stemde ook daar niet mee in en vervolgens is Lidl inderdaad een procedure bij de kantonrechter gestart die heeft geleid tot de beëindiging van de huurovereenkomst. De bakkerij heeft de bedrijfsruimte vervolgens aan Lidl opgeleverd.

De kantonrechter

De bakkerij is op enig moment na het opleveren van het gehuurde een procedure tegen Lidl gestart op grond van artikel 7:299 BW, dat in lid 1 bepaalt dat de verhuurder jegens de huurder tot schadevergoeding is gehouden indien de wil om het verhuurde in persoonlijk en duurzaam gebruik te nemen in werkelijkheid niet aanwezig is geweest terwijl een vordering tot beëindiging van de huurovereenkomst op die grond wel is toegewezen. De bakkerij meende dat deze omstandigheid zich voordeed en vorderde bij de kantonrechter een verklaring voor recht dat Lidl aansprakelijk is voor de schade die de bakkerij heeft geleden door de beëindiging van de huurovereenkomst. De kantonrechter heeft die vordering afgewezen maar de bakkerij is daarvan in hoger beroep gegaan.

Het gerechtshof

Het gerechtshof komt tot een ander oordeel dan de kantonrechter. Het hof oordeelt dat Lidl vooral wilde voorkomen dat de looptijd van de huurovereenkomst met vijf jaar zou worden verlengd. Lidl wilde alleen een flexibele huurovereenkomst met een looptijd van één of twee jaar vanwege mogelijk eigen gebruik in de toekomst. Lidl heeft dit gezegd tijdens het eerdere genoemde overleg tussen partijen. Lidl heeft aangevoerd dat zij wel degelijk de wil had om het gehuurde duurzaam in gebruik te nemen. Zij wijst erop dat zij 13 december 2017 en 25 januari 2018 ontwerptekeningen heeft laten maken voor de beoogde uitbreiding. Het hof vindt dat weinig overtuigend aangezien de tekeningen ruim een jaar na de opzegging zijn gemaakt en ook enkele maanden nadat Lidl had aangegeven nog geen concrete plannen te hebben en dat er geen reële mogelijkheden voor uitbreiding waren. Ook vindt het hof belangrijk dat de tekeningen zijn gemaakt nadat de bakkerij weigerde in te stemmen met een flexibel contract en kort voordat Lidl op 6 februari 2018 de beëindigingsprocedure bij de kantonrechter startte.

Al met al oordeelt het gerechtshof dat de reden voor de opzegging gelegen was in de wens van Lidl tot flexibilisering van de huur zonder dat daarbij een voldoende concreet plan of voornemen bestond om binnen een termijn van een aantal jaren over te gaan tot ingebruikname en dat de wil om het gehuurde persoonlijk in duurzaam gebruik te nemen zodoende in werkelijkheid niet aanwezig was. Die wil ontbrak toen huurovereenkomst op 28 november 2016 werd opgezegd. En die wil ontbrak nog steeds toen Lidl de procedure bij de kantonrechter begon en toen de kantonrechter uitspraak deed.

De Hoge Raad

Lidl komt van het arrest in cassatie bij de Hoge Raad. Volgens Lidl heeft het hof ten onrechte tot uitgangspunt genomen dat de wil om het gehuurde persoonlijk duurzaam in gebruik te nemen aanwezig moet zijn op het moment van de opzegging. Volgens Lidl zou het er om gaan dat die wil om het gehuurde persoonlijk in gebruik te nemen aanwezig was ten tijde van de uitspraak waarbij de rechter de beëindigingvordering van de huurder heeft toegewezen. De Hoge Raad is daar kort over. De klacht van Lidl is onterecht omdat het hof de vraag of Lidl de wil had om het gehuurde persoonlijk duurzaam in gebruik te nemen heeft beoordeeld naar het moment van de uitspraak van de rechter.

Opmerkingen

Vaste rechtspraak van de Hoge Raad bepaalt dat de wil tot eigen gebruik moet bestaan zowel op het moment van de opzegging als op het moment dat de rechter zijn uitspraak over de beëindiging doet. Dat lijkt ook logisch. Je kunt immers moeilijk een wil aan een opzegging ten grondslag liggen als die wil er helemaal niet is. Tegelijkertijd kan een huurbeëindiging niet gegrond zijn op een wil die er misschien is geweest maar op het moment van de beëindiging niet langer bestaat. Het cassatiemiddel van Lidl gaat ervan uit dat alleen het moment van de uitspraak van de rechter van belang is en niet ook het moment van de opzegging. Hoewel de Hoge Raad dit niet met zoveel woorden weerlegt, kan uit het arrest niet worden afgeleid dat de Hoge Raad het op dit punt met Lidl eens is. Uitgangspunt blijft dus dat een verhuurder zowel bij het opzeggen van de huurovereenkomst wegens dringend eigen gebruik, als bij het beëindigen van die overeenkomst door de rechter een daadwerkelijke wil moet hebben om het gehuurde zelf in gebruik te nemen.

De vraag of de wil tot duurzaam gebruik in werkelijkheid heeft ontbroken ziet over het algemeen op omstandigheden die zich pas voordoen of bekend worden nadat de rechter de beëindiging heeft uitgesproken. Omstandigheden die daarvoor al bekend zijn, kunnen immers nog worden meegewogen door de kantonrechter die over de beëindiging moet oordelen. In deze procedure is dat opvallend genoeg anders. Het ontbreken van de wil tot eigen gebruik volgt uit omstandigheden die zich voorafgaand aan de aanvang van de beëindigingsprocedure hebben voorgedaan, in het bijzonder het gesprek dat Lidl en de bakkerij hebben gevoerd over het sluiten van een flexibele huurovereenkomst. Die omstandigheden hebben dus wel geleid tot een huurbeëindiging maar ook tot een schadeplichtigheid van de verhuurder. Dat zou eigenlijk niet zo behoren te zijn: als de wil tot het eigen gebruik in werkelijkheid niet aanwezig geweest moet worden geacht, dan zou dit ook niet op basis van dezelfde feiten aannemelijk gemaakt moeten kunnen worden en had de vordering tot huurbeëindiging afgewezen moeten worden.